Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies klikając przycisk Ustawienia. Aby dowiedzieć się więcej zachęcamy do zapoznania się z Polityką Cookies oraz Polityką Prywatności.
Ustawienia

Szanujemy Twoją prywatność. Możesz zmienić ustawienia cookies lub zaakceptować je wszystkie. W dowolnym momencie możesz dokonać zmiany swoich ustawień.

Niezbędne pliki cookies służą do prawidłowego funkcjonowania strony internetowej i umożliwiają Ci komfortowe korzystanie z oferowanych przez nas usług.

Pliki cookies odpowiadają na podejmowane przez Ciebie działania w celu m.in. dostosowania Twoich ustawień preferencji prywatności, logowania czy wypełniania formularzy. Dzięki plikom cookies strona, z której korzystasz, może działać bez zakłóceń.

 

Zapoznaj się z POLITYKĄ PRYWATNOŚCI I PLIKÓW COOKIES.

Więcej

Tego typu pliki cookies umożliwiają stronie internetowej zapamiętanie wprowadzonych przez Ciebie ustawień oraz personalizację określonych funkcjonalności czy prezentowanych treści.

Dzięki tym plikom cookies możemy zapewnić Ci większy komfort korzystania z funkcjonalności naszej strony poprzez dopasowanie jej do Twoich indywidualnych preferencji. Wyrażenie zgody na funkcjonalne i personalizacyjne pliki cookies gwarantuje dostępność większej ilości funkcji na stronie.

Więcej

Analityczne pliki cookies pomagają nam rozwijać się i dostosowywać do Twoich potrzeb.

Cookies analityczne pozwalają na uzyskanie informacji w zakresie wykorzystywania witryny internetowej, miejsca oraz częstotliwości, z jaką odwiedzane są nasze serwisy www. Dane pozwalają nam na ocenę naszych serwisów internetowych pod względem ich popularności wśród użytkowników. Zgromadzone informacje są przetwarzane w formie zanonimizowanej. Wyrażenie zgody na analityczne pliki cookies gwarantuje dostępność wszystkich funkcjonalności.

Więcej

Dzięki reklamowym plikom cookies prezentujemy Ci najciekawsze informacje i aktualności na stronach naszych partnerów.

Promocyjne pliki cookies służą do prezentowania Ci naszych komunikatów na podstawie analizy Twoich upodobań oraz Twoich zwyczajów dotyczących przeglądanej witryny internetowej. Treści promocyjne mogą pojawić się na stronach podmiotów trzecich lub firm będących naszymi partnerami oraz innych dostawców usług. Firmy te działają w charakterze pośredników prezentujących nasze treści w postaci wiadomości, ofert, komunikatów mediów społecznościowych.

Więcej
Poniedziałek, 17 czerwca 2024
Imieniny: Albert, Laura, Adolf
mgła
14°C

Zakład fotograficzny „Retusz” Fiszla (Felixa) Perelmutera (1912-1942)

Zakład fotograficzny „Retusz”  Fiszla (Felixa) Perelmutera (1912-1942)

                Rodzina Perelmuterów zamieszkiwała w Nasielsku już w połowie XIX w., nie można wykluczyć jej jeszcze starszego rodowodu w naszym mieście. Dokument przechowywany w Archiwum Akt Dawnych w Warszawie oznaczony sygnaturą KRSW, sygn. 4420, p. VI, k. 15-16, zatytułowany „Wykaz zabudowanych posesji w mieście Nasielsk w 1854 r.” zawiera zapis mówiący o tym,  że właścicielem zabudowanej posesji pod nr 55 był Josek Perelmuter. Z kolei inny zespół archiwalny oznaczony jako APW, Sąd Okręgowy w Warszawie 1917-1944, wydział II Handlowy, sygn. 35, 37, 38, 40, 45 wymienia kilka osób z Nasielska o tym nazwisku jako właścicieli sklepów różnych branż. I tak: Srul Perelmuter w okresie II Rzeczypospolitej prowadził skład zbożowy, Chana Perelmuter była właścicielką sklepu galanteryjno-tytoniowego zlokalizowanego przy ulicy Rynek 20, Fajwel Perelmuter prowadził własny sklep żelazny przy ul. Rynek 17.

                Z relacji osób znających Fiszla Perelmutera w okresie jego pobytu w Nasielsku, wynika że był on synem Mendla i Roizy, jego żoną była zaś Sara, natomiast córką Raiza. Na pewno posiadali kamienicę przy ul. Kilińskiego (obecny nr 25), gdzie znajdowało się fotograficzne atelier z wejściem wprost z ulicy (obecnie znajduje się tam sklep odzieżowy p. Hanny Tyc). Fiszl posiadał zdolności plastyczne m. in. z zakresu malarstwa artystycznego, aczkolwiek nie mamy wiedzy na temat zdobytych przez niego kwalifikacji w tym zakresie. Z relacji Glenna Kurtza zapisanych w książce „Trzy minuty w Polsce” wynika, że Freski na ścianach nasielskiej synagogi wykonał Fiszl. Na malowidła ścienne składały się biblijne obrazy m. in. Lewiatan z ogonem w pysku, czy też Józef i jego bracia, Jonasz i wieloryb oraz 12 scen rodzajowych (po 6 na ścianie południowej i 6 na przeciwnej), które dotyczyły swoją treścią 12 pokoleń Żydów z Abrahamem i jego dwiema żonami.

Fiszl udzielał się na niwie społecznej, m. in. był członkiem Nasielskiego Komitetu Pomocy Potrzebującym Żydom. Wśród jemu współczesnych uchodził za najlepszego w swoim fachu i przystojnego mężczyznę z poczuciem estetyki i artyzmu w oknach pracowni przy Kilińskiego.

W okresie, kiedy przebywał w getcie warszawskim utworzył pracownię fotograficzną „Zamenhofy i Gęsi”1 (przy ul. Zamenhofa i Gęsiej). Fiszl dał się poznać też jako nauczyciel zawodu, zarówno w zakresie fotografii artystycznej, jak i malarstwa w ogóle, w tym naściennego al.-fresco. Jego uczniowie w późniejszym okresie, po II wojnie światowej prowadzili z powodzeniem zakłady fotograficzne w różnych częściach świata.

 1 Nazwa pracowni Zamenhofy i Gęsi wg relacji Sophii Wolkowicz, siostrzenicy  Fiszla Perelmutera, 12 kwietnia 2024 r

Opracował Stanisław Tyc

h
Fiszl (Felix) Perelmuter urodził się w 1892 r. w Nasielsku, poniósł śmierć w obozie zagłady w Treblince w 1942 r. 

d

i
Zdjęcie studyjne kobiet z rodziny Żbikowskich ze stemplem zakładu fotograficznego "Retusz" w Nasielsku. Fotograf F. Perelmuter. (lata trzydzieste ubiegłego wieku).
i
Przedwojenne zdjęcie rodziny Perelmuterów. Od lewej ciotka Sara Landau, jej syn Feliz Landau, żona wuja Feliksa Perelmutera, wuj Feliks Perelmuter. Siedzą od lewej mąż ciotki Sary i dziadek Mendel Perelmuter, właściciel sklepu z artykułami sypkimi w Nasielsku.
Nasielsk, lata 1925-1935. 

Źródła:
Zdjęcie studyjne i rewers – archiwum prywatne A. Kotarbińska
Zdjęcie młodzieńcze z datą urodzenia -  www.geni.com
Zdjęcie rodzinne -  United States Holocaust Memorial Museum  
Administrative Notes - Danka Perelmuter

Opracowała Anna Kotarbińska, kwiecień 2024.

 

Photographic workshop "Retusz" Fiszl (Felix) Perelmuter (1912-1942)

The Perelmuter family's roots in Nasielsk can be traced back to the mid-19th century, and their influence on our city's history is undeniable. A document preserved in the Archives of Historical Records in Warsaw, marked with the reference number KRSW, ref. 4420, p. VI, pp. 15-16, titled "List of developed properties in the city of Nasielsk in 1854," reveals that Josek Perelmuter owned the developed property at no. 55. Another archival set marked APW, District Court in Warsaw 1917-1944, 2nd Commercial Department, ref. 35, 37, 38, 40, and 45 mention several Nasielsk residents with the Perelmuter surname as owners of shops in various industries. Srul Perelmuter operated a grain warehouse during the Second Polish Republic; Chana Perelmuter owned a haberdashery and tobacco shop at 20 Rynek Street. Fajwel Perelmuter ran a hardware store at Market Square 17.

According to the accounts of people who knew Fiszl Perelmuter during his stay in Nasielsk, he was Mendel and Roiza's son, his wife’s name was Sara, and his daughter’s name was Raiza. They certainly owned a tenement house at ul. Kilińskiego (currently no. 25), where there was a photographic atelier with an entrance directly from the street (currently, there is a clothing store of Mrs. Hanna Tyc). Fiszel had artistic skills, including artistic painting, although we do not know the qualifications he acquired in this area. Perhaps he was self-taught? According to Glenn Kurtz's account in the book "Three Minutes in Poland", the frescoes on the walls of the Nasielsk synagogue were made by Fiszel. The wall paintings consisted of biblical images, including Leviathan with its tail in its mouth, or Joseph and his brothers, Jonah and the whale, and twelve genre scenes (six on the southern wall and six on the opposite wall), which concerned the 12 generations of Jews with Abraham and his two wives.

Fiszl Perelmuter was not only a talented artist but also an active member of the Nasielsk community. He served on the Nasielsk Committee to Aid Jews in Need, demonstrating his commitment to helping others. Among his peers, Fiszel was renowned for his professional excellence and aesthetic sense, evident in the studio's window displays on Kilińskiego Street.

While in the Warsaw Ghetto, he created a photography studio entitled "Zamenhofy i Gęsi"¹. Fiszl also became known as a teacher of the profession in artistic photography and painting in general, including wall al-fresco. Later, after World War II, his students successfully ran photography studios in various parts of the world.

1 The name of the Zamenhofa i Gęsi studio, according to Sophia Wolkowicz, Fiszl Perelmuter's niece, April 12, 2024

Prepared by Stanisław Tyc

d
Fiszl (Felix) Perelmuter was born in 1892 in Nasielsk, died in the Treblinka extermination camp in 1942.

f

d
A studio photo of a woman from the Zbikowski family with a stamp of the "Retusz" photographic studio in Nasielsk. Photographer F. Perelmuter (1930s).
d

This is a pre-war photo of the Perelmuter family. From the left are Aunt Sara Landau, her son Feliz Landau, wife of Uncle Feliks Perelmuter, and Uncle Feliks Perelmuter. From the left are Aunt Sara's husband and grandfather, Mendel Perelmuter, owner of a dry goods store in Nasielsk.

Nasielsk, 1925-1935.

Sources:
Studio photo and reverse – private archive of A. Kotarbińska
Fiszel Perelmuter’s photo as a teenager with date of birth - www.geni.com
Family photo - United States Holocaust Memorial Museum
Administrative Notes - Danka Perelmuter

Prepared by Anna Kotarbińska, April 2024.

DO GÓRY
Włącz powiadomienia WebPush
Dziękujemy, teraz zawsze będziesz na bieżąco!
Przeglądasz tę stronę w trybie offline.
Przeglądasz tę stronę w trybie online.