Literaccy Patroni Roku 2026

Literaccy Patroni Roku 2026

Rok 2026 został ogłoszony przez Sejm i Senat Rzeczypospolitej Polskiej Rokiem wyjątkowych postaci, instytucji i wydarzeń, które mają ogromne znaczenie dla naszej historii, kultury i tożsamości narodowej.

Osoby i instytucje ogłoszone Patronami Roku 2026 w kategorii „Literatura” to:

- Józef Czapski – malarz, pisarz i jeden z najważniejszych świadków XX w. (130. rocznica urodzin),

- Sergiusz Piasecki – pisarz i uczestnik wojny polsko-bolszewickiej,

- Józef Maksymilian Ossoliński – założyciel Ossolineum, ważnej instytucji kultury i nauki.

W 2026 r. mija 130 lat od urodzin Józefa Czapskiego, wybitnego malarza, pisarza i jednego z najważniejszych świadków XX wieku. Czapski, czołowy przedstawiciel kapistów, autor esejów i obszernych dzienników, odznaczony Orderem Virtuti Militari, przeszedł sowiecką niewolę i dokumentował zbrodnię katyńską. Po zwolnieniu służył w armii Andersa, a po wojnie współtworzył paryską „Kulturę”. Uważany jest za prekursora pojednania polsko-ukraińskiego i orędownika idei zjednoczonej Europy.

Decyzją Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej wśród patronów 2026 roku znalazł się Sergiusz Piasecki, żołnierz, agent wywiadu, więzień, a później jeden z najważniejszych pisarzy XX w. Po skomplikowanej młodości i wyroku więzienia nauczył się literackiej polszczyzny, a jego „Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy” stał się bestsellerem, co doprowadziło do ułaskawienia go w 1937 r. W czasie wojny działał w AK, po 1945 r. żył na emigracji jako zdecydowany przeciwnik komunizmu, tworząc kolejne powieści i ostrzegając przed rosyjskim imperializmem.

Sejm RP uhonorował także Józefa Maksymiliana Ossolińskiego w 200. rocznicę jego śmierci, jako twórcę Ossolineum i wybitnego mecenasa polskiej kultury i nauki. Ossoliński - bibliofil, pisarz, poeta, historyk i badacz słowiańszczyzny, przez całe życie gromadził polonika, tworząc prywatną bibliotekę, którą w 1817 r. przekształcił w fundację Biblioteki Ossolińskich we Lwowie. Przekazał jej swoje zbiory, obejmujące dziesiątki tysięcy druków, rękopisy, ryciny, mapy i kolekcje artystyczne, co stało się podstawą dzisiejszego Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. Ossolineum, rozwijane m.in. przez Józefa Bema i wzbogacone o Muzeum Książąt Lubomirskich, stało się jednym z najważniejszych ośrodków polskiej kultury. „Fundację Ossolińskiego” uznano za symbol wytrwałości Polaków w obronie tożsamości i niepodległości.

Warto podkreślić, że Literaccy Patroni Roku 2026 stanowią  nie tylko okazję do wspomnień, ale przede wszystkim zaproszenie do dialogu z przeszłością i do ponownego odkrywania tekstów, które wciąż pozostają aktualne. Ich twórczość inspiruje, skłania do refleksji i pomaga lepiej zrozumieć współczesny świat. Niech ten rok stanie się dla nas wszystkich pretekstem do częstszych wizyt w bibliotece, sięgania po wartościową literaturę i aktywnego uczestnictwa w kulturze.